પેટ્રોલ -ડીઝલ ( Petrol ) ભરાવવા જતા પહેલાં હવે તમારા વાહનનો થર્ડ પાર્ટી વીમો (Third Party Insurance) માન્ય છે કે નહીં તે તપાસવું જરૂરી બની શકે છે. સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને ‘નો ઈન્સ્યોરન્સ, નો પેટ્રોલ-ડીઝલ’ ( Petrol ) પાયલટ પ્રોજેક્ટ તૈયાર કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. જો આ યોજના અમલમાં આવશે તો માન્ય વીમા વગરના વાહનોને પેટ્રોલ ( Petrol ) પંપ પરથી પેટ્રોલ ( Petrol ) અથવા ડીઝલ આપવામાં નહીં આવે.આ ઉપરાંત કોર્ટે નવા વાહનો માટે ફરજિયાત થર્ડ પાર્ટી વીમાની સમયમર્યાદા વધારવા સહિત અનેક મહત્વપૂર્ણ સૂચનાઓ પણ આપી છે. આ નિર્ણયનો સીધો પ્રભાવ લાખો વાહનચાલકો પર પડી શકે છે.
પેટ્રોલ ( Petrol ) માટે શું છે સુપ્રીમ કોર્ટનો નવો આદેશ?
સુપ્રીમ કોર્ટની જસ્ટિસ સંજય કરોલ અને જસ્ટિસ પ્રશાંત કુમાર મિશ્રાની બેન્ચે કેન્દ્ર સરકારને પાયલટ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવા કહ્યું છે.આ યોજના હેઠળ પેટ્રોલ પંપોને વાહનોના થર્ડ પાર્ટી વીમાના ડેટાબેઝ સાથે જોડવામાં આવશે. જો કોઈ વાહનનો વીમો સમાપ્ત થઈ ગયો હશે અથવા માન્ય નહીં હોય તો તે વાહનને પેટ્રોલ અથવા ડીઝલ આપવામાં આવશે નહીં.
પેટ્રોલ પંપ પર વીમાની તપાસ કેવી રીતે થશે?
નવી વ્યવસ્થા હેઠળ પેટ્રોલ ( Petrol ) પંપ પર ઓટોમેટિક નંબર પ્લેટ રેકગ્નિશન (ANPR) કેમેરા લગાવવામાં આવશે.આ કેમેરા વાહનની નંબર પ્લેટ સ્કેન કરીને VAHAN પોર્ટલ અને Insurance Information Bureau (IIB)ના ડેટાબેઝ સાથે માહિતી મેળવી વીમો માન્ય છે કે નહીં તે ચકાસશે.જો વીમો એક્સપાયર થયો હશે તો પેટ્રોલ આપવાનો ઇનકાર થઈ શકે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે આ નિર્ણય શા માટે લીધો?
કોર્ટ સમક્ષ રજૂ થયેલા આંકડા પ્રમાણે દેશના આશરે 56 ટકા વાહનો થર્ડ પાર્ટી વીમા વગર રસ્તા પર દોડી રહ્યા છે.આવા વાહનો અકસ્માત કરે ત્યારે પીડિતોને સમયસર વળતર મળવામાં મુશ્કેલી પડે છે. આ સમસ્યા દૂર કરવા માટે કોર્ટ કડક પગલાં લેવા માગે છે.
નવા વાહનો માટે વીમાના નિયમોમાં શું ફેરફાર?
સુપ્રીમ કોર્ટે નવી કાર અને ટુ-વ્હીલર માટે ફરજિયાત થર્ડ પાર્ટી વીમાની સમયમર્યાદા વધારવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
નવી કાર
- અગાઉ – 3 વર્ષ
- હવે – 4 વર્ષ
નવી બાઇક અથવા સ્કૂટર
- અગાઉ – 5 વર્ષ
- હવે – 6 વર્ષ
આ નિયમનો હેતુ વધુ વાહનોને લાંબા સમય સુધી વીમા હેઠળ રાખવાનો છે.
પોલીસ રસ્તા પર વીમો કેવી રીતે તપાસશે?
કોર્ટના નિર્દેશ મુજબ રાજ્ય પોલીસને ખાસ હેન્ડહેલ્ડ ડિવાઇસ અથવા મોબાઇલ એપ આપવામાં આવશે.આ ડિવાઇસ સીધા VAHAN અને IIB ડેટાબેઝ સાથે જોડાયેલા રહેશે.પોલીસ સ્થળ પર જ વાહનનો વીમો ચેક કરીને જરૂરી હોય તો ઇ-ચાલાન પણ જારી કરી શકશે.
ટોલ પ્લાઝા પર પણ આવશે મોટો ફેરફાર
સુપ્રીમ કોર્ટે ટોલ પ્લાઝા પર વાહનોને રોકવાની પ્રક્રિયા ઘટાડવા માટે પણ પાયલટ પ્રોજેક્ટ સૂચવ્યો છે.ANPR ટેક્નોલોજીની મદદથી વાહનો રોકાયા વગર ટોલ પસાર થઈ શકે તેવી વ્યવસ્થા વિકસાવવામાં આવશે.
થર્ડ પાર્ટી વીમો કેમ જરૂરી છે?
મોટર વાહન અધિનિયમની કલમ 146 હેઠળ દરેક વાહન માટે થર્ડ પાર્ટી વીમો ફરજિયાત છે.જો તમારી ગાડીથી અન્ય કોઈ વ્યક્તિ, વાહન અથવા સંપત્તિને નુકસાન થાય તો તેની ભરપાઈ વીમા કંપની કરે છે.આ વીમામાં પોતાની ગાડીના નુકસાનનો સમાવેશ થતો નથી.
આ પણ વાંચો : પીએમ મોદી (Modi) વિરુદ્ધ અપમાનજનક ટિપ્પણી કરનાર સગીર યુવતી માટે મોટી રાહત, ફરિયાદીએ પોતાની FIR પાછી ખેંચી
ઓનલાઈન વીમો કેવી રીતે ચેક કરશો?
તમારા વાહનનો વીમો માન્ય છે કે નહીં તે ઘરે બેઠા પણ જાણી શકાય છે.
- mParivahan એપ ડાઉનલોડ કરો.
- RC વિકલ્પ પસંદ કરો.
- વાહનનો રજીસ્ટ્રેશન નંબર દાખલ કરો.
- Search પર ક્લિક કરો.
- Insurance Validity વિભાગમાં વીમાની સમયમર્યાદા જોઈ શકાય છે.
- જો વીમો સમાપ્ત થઈ ગયો હોય તો તરત જ રિન્યુ કરાવો.
સામાન્ય લોકોને શું થશે અસર?
જો આ પાયલટ પ્રોજેક્ટ સફળ થશે તો વીમા વગર વાહન ચલાવવું વધુ મુશ્કેલ બની જશે.વાહનચાલકોએ સમયસર વીમો રિન્યુ કરાવવો પડશે, નહીં તો પેટ્રોલ ( Petrol ) ભરાવવામાં મુશ્કેલી આવી શકે છે.આ સાથે માર્ગ અકસ્માતના ભોગ બનનાર લોકોને પણ વળતર મળવાની પ્રક્રિયા વધુ સરળ બની શકે છે.
મુખ્ય મુદ્દાઓ
- વીમા વગર પેટ્રોલ ન આપવાની યોજના.
- સુપ્રીમ કોર્ટે સરકારને પાયલટ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવાનો આદેશ આપ્યો.
- પેટ્રોલ ( Petrol ) પંપ પર ANPR કેમેરાથી વીમાની તપાસ થશે.
- નવી કાર માટે 4 વર્ષ અને બાઇક માટે 6 વર્ષનો ફરજિયાત થર્ડ પાર્ટી વીમો.
- પોલીસને રિયલ-ટાઇમ વીમો ચેક કરવાની નવી સિસ્ટમ મળશે.
- mParivahan એપથી ઓનલાઈન વીમો ચેક કરી શકાશે.


