મસ્કની કંપનીએ રચ્યો નવો અવકાશી રેકોર્ડ, સૌથી શક્તિશાળી રોકેટે (Rocket) પાણીમાં કર્યું સફળ લેન્ડિંગ

દુનિયાના સૌથી શક્તિશાળી રોકેટ (Rocket) સ્ટારશિપની 13મી ટેસ્ટ ફ્લાઇટ સફળ રહી. પ્રથમ વખત પાણીમાં સુરક્ષિત લેન્ડિંગ, 20 Starlink V3 સેટેલાઇટ્સનું પ્રક્ષેપણ, સુપર હેવી બૂસ્ટરની સફળ કામગીરી અને નાસાના ભાવિ ચંદ્ર મિશન માટે મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ વિશે સંપૂર્ણ માહિતી વાંચો.

વિશ્વના અવકાશ ક્ષેત્રમાં ફરી એકવાર મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ નોંધાઈ છે. દુનિયાના સૌથી શક્તિશાળી રોકેટ (Rocket) સ્ટારશિપની 13મી ટેસ્ટ ફ્લાઇટ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થઈ છે. આ મિશનમાં પ્રથમ વખત સ્ટારશિપના અપર સ્ટેજે હિંદ મહાસાગરમાં નિયંત્રિત અને સુરક્ષિત લેન્ડિંગ કર્યું, જ્યારે સુપર હેવી બૂસ્ટરે મેક્સિકોની ખાડીમાં સફળ વોટર લેન્ડિંગ કર્યું. આ સિદ્ધિને કારણે સ્પેસએક્સે ફરી એકવાર સાબિત કર્યું છે કે ભવિષ્યના ચંદ્ર અને મંગળ મિશન માટે સ્ટારશિપ સૌથી મહત્વપૂર્ણ અવકાશયાન બની શકે છે.

આ ટેસ્ટ અગાઉ ગયા અઠવાડિયે થવાનો હતો, પરંતુ એન્જિન ઇગ્નિશન દરમિયાન ટેક્નિકલ ખામી સામે આવતા લોન્ચિંગ મુલતવી રાખવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ તમામ જરૂરી સુધારાઓ પૂર્ણ કર્યા પછી સફળતાપૂર્વક મિશન હાથ ધરવામાં આવ્યું.

(Rocket) સ્ટારશિપ શું છે?

(Rocket) સ્ટારશિપ દુનિયાનું સૌથી મોટું અને સૌથી શક્તિશાળી રોકેટ (Rocket) સિસ્ટમ છે, જેને અમેરિકાની ખાનગી અવકાશ કંપની સ્પેસએક્સે વિકસાવ્યું છે. કંપનીના સ્થાપક ઇલોન મસ્ક લાંબા સમયથી માનવજાતને ચંદ્ર અને મંગળ સુધી પહોંચાડવાના વિઝન પર કામ કરી રહ્યા છે અને સ્ટારશિપ તે સપનાનું મુખ્ય સાધન છે.

સ્ટારશિપ બે મુખ્ય ભાગોથી બનેલું છે.

• ઉપરનો ભાગ – સ્ટારશિપ સ્પેસક્રાફ્ટ
• નીચેનો ભાગ – સુપર હેવી બૂસ્ટર

આ બંનેને મળીને સમગ્ર વાહનને સ્ટારશિપ રોકેટ (Rocket) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

આ રોકેટની કુલ ઊંચાઈ અંદાજે 403 ફૂટ છે અને તેને સંપૂર્ણપણે ફરીથી ઉપયોગમાં લઈ શકાય તે રીતે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. ભવિષ્યમાં આ ટેક્નોલોજી અવકાશ મિશનોનો ખર્ચ નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડવામાં મદદરૂપ બનશે.

ટેક્સાસથી ભરી ઐતિહાસિક ઉડાન

સ્ટારશિપ રોકેટે (Rocket) અમેરિકાના ટેક્સાસ રાજ્યના દક્ષિણ છેડે આવેલા સ્ટારબેઝ લોન્ચ સાઇટ પરથી ભારતીય સમય અનુસાર વહેલી સવારે લગભગ 4 વાગ્યે ઉડાન ભરી હતી. આ સમગ્ર ટેસ્ટ લગભગ 1 કલાક અને 3 મિનિટ સુધી ચાલી હતી. મિશન દરમિયાન રોકેટે પૂર્વનિર્ધારિત તમામ મહત્વપૂર્ણ તબક્કાઓ સફળતાપૂર્વક પાર કર્યા હતા. સ્પેસએક્સ માટે આ ટેસ્ટ એટલો જ મહત્વનો હતો જેટલો નાસા માટે, કારણ કે આવનારા વર્ષોમાં યોજાનારા ચંદ્ર મિશનો માટે સ્ટારશિપનો ઉપયોગ થવાનો છે.

પ્રથમ વખત પાણીમાં સફળ લેન્ડિંગ

આ સમગ્ર મિશનની સૌથી મોટી સિદ્ધિ સ્ટારશિપના અપર સ્ટેજનું પાણીમાં નિયંત્રિત લેન્ડિંગ રહ્યું.સ્પેસએક્સના પ્રવક્તા ડેન હુઓટે લાઇવ પ્રસારણ દરમિયાન જણાવ્યું હતું કે કંપની માટે આ એક ઐતિહાસિક ક્ષણ છે, કારણ કે પહેલીવાર આખી સ્ટારશિપને સુરક્ષિત રીતે પાણીમાં ઉતારવામાં સફળતા મળી છે.લેન્ડિંગ દરમિયાન સ્ટારશિપે તેની પ્રસિદ્ધ ‘બેલી ફ્લોપ’ સ્થિતિમાંથી ધીમે ધીમે સીધી સ્થિતિ પ્રાપ્ત કરી અને ત્યારબાદ પાણીની સપાટી પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ સાથે ઉતરી.લેન્ડિંગ પછી થોડો સમય સુધી સ્ટારશિપ સમુદ્રમાં તરતી પણ જોવા મળી હતી, જે અત્યાર સુધીના તમામ ટેસ્ટમાં પ્રથમ વખત બન્યું હતું.

પહેલીવાર 20 Starlink V3 સેટેલાઇટ્સનું પ્રક્ષેપણ

આ મિશનમાં પ્રથમ વખત નવા વર્ઝનના 20 Starlink V3 સેટેલાઇટ્સ અવકાશમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા.સ્પેસએક્સે જણાવ્યું હતું કે તમામ 20 ટેસ્ટ સેટેલાઇટ્સ સાથે સફળતાપૂર્વક સંપર્ક સ્થાપિત કરવામાં આવ્યો હતો.આ સેટેલાઇટ્સ કાયમી રીતે પૃથ્વીની કક્ષામાં રહેવા માટે બનાવવામાં આવ્યા નહોતા. તેઓ માત્ર પરીક્ષણ માટે મોકલવામાં આવ્યા હતા.પ્રક્ષેપણના અંદાજે 20 મિનિટ બાદ તમામ સેટેલાઇટ્સ નિયંત્રિત રીતે પૃથ્વીના વાતાવરણમાં પ્રવેશીને બળી ગયા હતા.

સેટેલાઇટ્સમાં કરવામાં આવેલા ખાસ પરીક્ષણો

આ ટેસ્ટ દરમિયાન માત્ર સેટેલાઇટ્સ છોડવામાં જ આવ્યા નહોતા, પરંતુ અનેક નવી ટેક્નોલોજીનું પણ પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું.

હીટ શીલ્ડનું સ્કેનિંગ

20માંથી 6 સેટેલાઇટ્સમાં વિશેષ કેમેરા લગાવવામાં આવ્યા હતા.આ કેમેરાઓએ સ્ટારશિપની હીટ શીલ્ડનું નિરીક્ષણ કરીને તેની તસવીરો પૃથ્વી પર મોકલી હતી.આ માહિતી ભવિષ્યમાં હીટ શીલ્ડને વધુ મજબૂત બનાવવા ઉપયોગી બનશે.

લેઝર કમ્યુનિકેશન ટેસ્ટ

સેટેલાઇટ્સે પોતાના સોલર પેનલ્સ અને એન્ટેના સફળતાપૂર્વક ખોલ્યા હતા.ત્યારબાદ લેઝર ટેક્નોલોજી દ્વારા હાલના સ્ટારલિંક નેટવર્ક સાથે સફળ જોડાણ સ્થાપિત કરવાનો પરીક્ષણ પણ પૂર્ણ કરવામાં આવ્યો.

નવી સેટેલાઇટ ડિપ્લોયમેન્ટ સિસ્ટમ

આ ટેસ્ટમાં પાતળા અને ફ્લેટ ડિઝાઇનવાળા સેટેલાઇટ્સને સ્ટારશિપની બાજુમાં બનાવવામાં આવેલી સાંકડી સ્લિટ જેવી રચનામાંથી બહાર કાઢવામાં આવ્યા હતા.આ નવી પદ્ધતિ ભવિષ્યમાં વધુ સંખ્યામાં સેટેલાઇટ્સ ઝડપથી લોન્ચ કરવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.

સુપર હેવી બૂસ્ટરે બતાવી પોતાની તાકાત

સ્ટારશિપ રોકેટ (Rocket) ના સુપર હેવી બૂસ્ટરમાં કુલ 33 રેપ્ટર એન્જિન લગાવવામાં આવ્યા છે.લોન્ચિંગ દરમિયાન તમામ 33 એન્જિનોએ સફળતાપૂર્વક કાર્ય કર્યું અને લગભગ 1.8 કરોડ પાઉન્ડ થ્રસ્ટ ઉત્પન્ન કર્યો.સ્પેસએક્સના સ્ટારશિપ લોન્ચના સિનિયર ડિરેક્ટર જસ્ટિન સ્ટેયરે તેની શક્તિનું વર્ણન કરતાં કહ્યું હતું કે આ એવી વિશાળ શક્તિ છે જેની સરખામણી દર સેકન્ડે અનેક ભારે વાહનોને એકસાથે આગળ ધકેલવા સાથે કરી શકાય.

હોટ સ્ટેજિંગમાં થયો મહત્વનો સુધારો

ઉડાનના લગભગ બે મિનિટ બાદ મુખ્ય એન્જિન બંધ થયા પછી હોટ સ્ટેજિંગ પ્રક્રિયા દ્વારા સ્ટારશિપને બૂસ્ટરથી અલગ કરવામાં આવ્યું.અગાઉના ટેસ્ટ દરમિયાન તમામ છ એન્જિન સમયસર શરૂ ન થતા બૂસ્ટરને નિયંત્રણ ગુમાવવું પડ્યું હતું.આ વખતે તે ખામી દૂર કરવામાં આવી હતી અને સમગ્ર પ્રક્રિયા સફળ રહી.બૂસ્ટર અલગ થયા બાદ તેણે 13 એન્જિનની મદદથી બૂસ્ટબેક બર્ન પૂર્ણ કર્યું અને ત્યારબાદ મેક્સિકોની ખાડીમાં નિયંત્રિત રીતે ઉતરવામાં સફળ રહ્યું.

સ્ટારશિપ રોકેટ (Rocket) ના 12મા ટેસ્ટથી 6મા ટેસ્ટ સુધીનો સંપૂર્ણ સફર

સ્ટારશિપનો 13મો ટેસ્ટ અત્યાર સુધીનો સૌથી સફળ માનવામાં આવી રહ્યો છે, પરંતુ આ સફળતા પાછળ અનેક નિષ્ફળ પ્રયાસો, ટેક્નિકલ સુધારાઓ અને સતત પરીક્ષણોનો લાંબો અનુભવ છુપાયેલો છે. દરેક ટેસ્ટમાંથી મળેલા ડેટાના આધારે સ્પેસએક્સે સ્ટારશિપમાં સતત ફેરફારો કર્યા, જેના કારણે આજે તે વધુ વિશ્વસનીય બની રહી છે. ચાલો હવે 12મા ટેસ્ટથી લઈને 6મા ટેસ્ટ સુધીની સમગ્ર સફર જાણીએ.

Deployment of 20 @Starlink V3 satellites complete. Today’s test will provide critical data as we prepare to expand our Starlink constellation pic.twitter.com/jWKLwXGlsk

— SpaceX (@SpaceX) July 24, 2026

1લો ટેસ્ટ: નિષ્ફળતા વચ્ચે સફળતાની શરૂઆત

20 એપ્રિલ 2023ના રોજ (Rocket) સ્ટારશિપનો પ્રથમ ઓર્બિટલ ટેસ્ટ યોજાયો હતો. આ મિશનમાં બૂસ્ટર-7 અને શિપ-24નો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. લૉન્ચિંગ સફળ રહ્યું હતું અને સ્ટારશિપ લોન્ચ પેડ પરથી સફળતાપૂર્વક ઉડી પણ હતી. પરંતુ ઉડાનના લગભગ ચાર મિનિટ બાદ મેક્સિકોની ખાડી નજીક આશરે 30 કિલોમીટરની ઊંચાઈએ સ્ટારશિપમાં વિસ્ફોટ થયો હતો. મિશન પૂર્ણ થઈ શક્યું નહોતું. તેમ છતાં સ્પેસએક્સની ટીમે આ ઘટનાને નિષ્ફળતા નહીં પરંતુ શીખવાનો મહત્વપૂર્ણ તબક્કો ગણાવ્યો હતો. લૉન્ચિંગ પહેલાં જ ઇલોન મસ્કે કહ્યું હતું કે સંપૂર્ણ સફળતાની ખાતરી નથી, પરંતુ આ ટેસ્ટમાંથી મળનારો અનુભવ આગામી મિશનોને વધુ સફળ બનાવશે. પછી સ્પેસએક્સે પણ જણાવ્યું હતું કે દરેક ટેસ્ટમાંથી મળતા ડેટાના આધારે સ્ટારશિપમાં સતત સુધારા કરવામાં આવશે. આ જ અભિગમના કારણે આજે સ્ટારશિપ 13મા ટેસ્ટ સુધી પહોંચી શક્યું છે.

2મો ટેસ્ટ: પ્રથમ વખત સફળ રહ્યું ‘હોટ સ્ટેજિંગ‘

18 નવેમ્બર 2023ના રોજ યોજાયેલા બીજા ટેસ્ટમાં (Rocket) સ્ટારશિપે પ્રથમ વખત હોટ સ્ટેજિંગ પ્રક્રિયાનું સફળ પરીક્ષણ કર્યું હતું. લૉન્ચિંગના લગભગ અઢી મિનિટ બાદ સુપર હેવી બૂસ્ટર અને સ્ટારશિપ સફળતાપૂર્વક અલગ થયા હતા. જો કે ત્યારબાદ બૂસ્ટરમાં ખામી સર્જાતા તે આશરે 90 કિલોમીટરની ઊંચાઈએ નષ્ટ થઈ ગયો હતો. સ્ટારશિપ આગળ વધતી રહી, પરંતુ લગભગ આઠ મિનિટ બાદ તેમાં પણ ટેક્નિકલ ખામી આવી. સુરક્ષા માટે ફ્લાઇટ ટર્મિનેશન સિસ્ટમ સક્રિય કરીને તેને નિયંત્રિત રીતે નષ્ટ કરવામાં આવી હતી. આ ટેસ્ટ સંપૂર્ણ સફળ ન હોવા છતાં હોટ સ્ટેજિંગ ટેક્નોલોજી સફળ સાબિત થઈ હતી અને ત્યારબાદના તમામ ટેસ્ટમાં તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો.

3મો ટેસ્ટ: અનેક સફળતાઓ છતાં રી-એન્ટ્રી દરમિયાન સંપર્ક તૂટી ગયો

14 માર્ચ 2024ના રોજ યોજાયેલા ત્રીજા ટેસ્ટમાં (Rocket) સ્ટારશિપે અનેક મહત્વપૂર્ણ તકનિકી સિદ્ધિઓ હાંસલ કરી હતી.આ ટેસ્ટ દરમિયાન પ્રથમ વખત સ્ટારશિપે અવકાશમાં પહોંચી પોતાની પેલોડ ડોર સફળતાપૂર્વક ખોલી અને ફરી બંધ કરી હતી.આ ઉપરાંત રોકેટની અંદર આવેલા બે અલગ-અલગ ટાંકા વચ્ચે મોટી માત્રામાં પ્રવાહી ઓક્સિજનનું સફળ ટ્રાન્સફર પણ કરવામાં આવ્યું હતું.આ પરીક્ષણ ભવિષ્યમાં લાંબા અંતરના અવકાશ મિશન માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.પરંતુ રી-એન્ટ્રી દરમિયાન સ્ટારશિપનો સંપર્ક તૂટી ગયો અને મિશન પૂર્ણ થઈ શક્યું નહોતું.જોકે સ્પેસએક્સે આ ટેસ્ટને મહત્વપૂર્ણ સફળતા ગણાવી હતી, કારણ કે અનેક નવી ટેક્નોલોજીનું સફળ પરીક્ષણ થયું હતું.

The inner workings of Starship are really cool. pic.twitter.com/oMjU9L2EPU

— Modern Engineer (@Modernengineer) July 24, 2026

4મો ટેસ્ટ: પ્રથમ વખત અવકાશમાંથી સફળતાપૂર્વક પરત ફર્યું સ્ટારશિપ

6 જૂન 2024ના રોજ યોજાયેલા ચોથા ટેસ્ટે સ્પેસએક્સ માટે નવી આશા જગાવી હતી.આ મિશનનો મુખ્ય હેતુ માત્ર અવકાશ સુધી પહોંચવાનો નહોતો, પરંતુ સ્ટારશિપને સુરક્ષિત રીતે પૃથ્વીના વાતાવરણમાં પરત લાવવાનો પણ હતો.આ લગભગ 1 કલાક 5 મિનિટ ચાલેલા મિશનમાં સ્ટારશિપ અવકાશ સુધી પહોંચી અને ત્યારબાદ સફળતાપૂર્વક રી-એન્ટ્રી કરીને હિંદ મહાસાગરમાં નિયંત્રિત લેન્ડિંગ કરવામાં આવ્યું.રી-એન્ટ્રી દરમિયાન હીટ શીલ્ડની કેટલીક ટાઇલ્સને નુકસાન થયું હતું અને એક ફ્લેપને પણ અસર પહોંચી હતી.તેમ છતાં સ્ટારશિપ સંપૂર્ણપણે નિયંત્રણમાં રહી.મિશન પૂર્ણ થયા બાદ ઇલોન મસ્કે જણાવ્યું હતું કે કેટલીક ટાઇલ્સને નુકસાન છતાં સ્ટારશિપે સમુદ્રમાં સફળ સોફ્ટ લેન્ડિંગ કરીને મહત્વપૂર્ણ લક્ષ્ય હાંસલ કર્યું છે.

5મો ટેસ્ટ: પ્રથમ વખત લોન્ચ પેડ પર બૂસ્ટરને સફળતાપૂર્વક પકડવામાં આવ્યું

(Rocket) સ્ટારશિપ કાર્યક્રમના ઇતિહાસમાં 13 ઓક્ટોબર 2024નો દિવસ સૌથી મહત્વપૂર્ણ દિવસોમાંનો એક માનવામાં આવે છે. પાંચમા ટેસ્ટ દરમિયાન સ્પેસએક્સે એવી સિદ્ધિ મેળવી હતી, જે અત્યાર સુધી માત્ર કલ્પના માનવામાં આવતી હતી.આ મિશનમાં પૃથ્વીથી લગભગ 96 કિલોમીટરની ઊંચાઈ સુધી પહોંચેલા સુપર હેવી બૂસ્ટરને પાછું લોન્ચ સાઇટ તરફ લાવવામાં આવ્યું અને વિશાળ મેટલ આર્મ્સની મદદથી સફળતાપૂર્વક પકડી લેવામાં આવ્યું.આ વિશાળ મેટલ આર્મ્સને ‘મેકાઝિલા (Mechazilla)’ નામ આપવામાં આવ્યું છે. ચોપસ્ટિક જેવી દેખાતી આ આર્મ્સનો હેતુ ભવિષ્યમાં બૂસ્ટરને સીધું જ ફરી લોન્ચ માટે તૈયાર કરવાનો છે, જેથી સમય અને ખર્ચ બંનેમાં ઘટાડો થઈ શકે.આ જ ટેસ્ટ દરમિયાન સ્ટારશિપ સ્પેસક્રાફ્ટે પૃથ્વીના વાતાવરણમાં ફરી પ્રવેશ કર્યો અને ત્યારબાદ હિંદ મહાસાગરમાં નિયંત્રિત રીતે વોટર લેન્ડિંગ કરવામાં આવ્યું.

રી-એન્ટ્રી દરમિયાન હીટ શીલ્ડની મોટી કસોટી

પાંચમા ટેસ્ટમાં સૌથી મોટી તકનિકી પરીક્ષા રી-એન્ટ્રી દરમિયાન થઈ હતી.સ્ટારશિપ જ્યારે પૃથ્વીના વાતાવરણમાં પ્રવેશી રહી હતી ત્યારે તેની ગતિ અંદાજે 26,000 કિલોમીટર પ્રતિ કલાક હતી.આ સમયે સ્પેસક્રાફ્ટની બહારનું તાપમાન લગભગ 1,430 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયું હતું.આટલી કઠિન પરિસ્થિતિ છતાં હીટ શીલ્ડે સારી કામગીરી કરી અને સ્ટારશિપને સુરક્ષિત રીતે પાણી સુધી પહોંચાડવામાં સફળ રહી.

આ પણ વાંચો : ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામા પર બોલ્યા સોનમ વાંગચુક (Sonam Wangchuk) : “આ લોકશાહીનો વિજય છે…”

6મો ટેસ્ટ: લોન્ચ પેડને બદલે પાણીમાં લેન્ડિંગનો નિર્ણય

20 નવેમ્બર 2024ના રોજ યોજાયેલા છઠ્ઠા ટેસ્ટને જોવા માટે તે સમયે અમેરિકાના નવનિર્વાચિત રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પણ સ્ટારબેઝ પહોંચ્યા હતા.આ મિશન દરમિયાન સુપર હેવી બૂસ્ટરને લોન્ચ પેડ પર પાછું પકડવાનો પ્રયાસ થવાનો હતો. પરંતુ છેલ્લી ક્ષણે તમામ જરૂરી પરિમાણો અનુકૂળ ન હોવાથી સ્પેસએક્સે જોખમ લેવાનું ટાળ્યું.બૂસ્ટરને નિયંત્રિત રીતે પાણીમાં ઉતારવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો.આ ઉપરાંત સ્ટારશિપના એન્જિનને અવકાશમાં ફરીથી શરૂ કરવાની પ્રક્રિયાનું પણ સફળ પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું.મિશન પૂર્ણ થયા બાદ સ્ટારશિપનું હિંદ મહાસાગરમાં નિયંત્રિત વોટર લેન્ડિંગ કરવામાં આવ્યું.

7મો ટેસ્ટ: ઓક્સિજન લીકને કારણે અવકાશમાં જ વિસ્ફોટ

17 જાન્યુઆરી 2025ના રોજ યોજાયેલા સાતમા ટેસ્ટમાં પણ શરૂઆત સારી રહી હતી.બૂસ્ટર સફળતાપૂર્વક પાછું લોન્ચ પેડ તરફ પરત આવ્યું હતું.પરંતુ સ્ટારશિપના ઉપરના ભાગમાં ઓક્સિજન લીક થવાથી પરિસ્થિતિ બગડી ગઈ.થોડા જ સમયમાં અવકાશમાં જ વિસ્ફોટ થયો અને મિશન પૂર્ણ થઈ શક્યું નહોતું.આ ઘટનાએ સ્પેસએક્સને ઇંધણ અને ઓક્સિજન સિસ્ટમમાં મોટા સુધારાઓ કરવા પ્રેરણા આપી.

8મો ટેસ્ટ: બૂસ્ટર સફળ રહ્યું, પરંતુ શિપ બ્લાસ્ટ થઈ ગઈ

7 માર્ચ 2025ના રોજ યોજાયેલા 8મા ટેસ્ટ દરમિયાન લોન્ચિંગના લગભગ સાત મિનિટ પછી બૂસ્ટર સફળતાપૂર્વક અલગ થઈને પાછું લોન્ચ પેડ પર આવી ગયું હતું.આ સફળતા ખૂબ મહત્વની હતી.પરંતુ તેના થોડા જ સમય બાદ સ્ટારશિપના છ એન્જિનમાંથી ચાર એન્જિન બંધ થઈ ગયા હતા.એન્જિન બંધ થતાં સ્ટારશિપનું સંતુલન બગડી ગયું.પરિણામે ઓટોમેટેડ ફ્લાઇટ ટર્મિનેશન સિસ્ટમ સક્રિય કરવામાં આવી અને સુરક્ષાના હેતુથી સ્ટારશિપને હવામાં જ નષ્ટ કરી દેવામાં આવી.આ ઘટનાના કાટમાળને કારણે અમેરિકાના અનેક એરપોર્ટ પર વિમાનોના સંચાલન પર પણ અસર પડી હતી.

9મો ટેસ્ટ: બૂસ્ટર બચ્યું, પરંતુ સ્ટારશિપે નિયંત્રણ ગુમાવ્યું

28 મે 2025ના રોજ યોજાયેલા 9મા ટેસ્ટમાં લોન્ચિંગ સફળ રહ્યું હતું.પરંતુ લગભગ 30 મિનિટ બાદ (Rocket) સ્ટારશિપે પોતાનું નિયંત્રણ ગુમાવી દીધું હતું.રી-એન્ટ્રી દરમિયાન અવકાશયાન યોગ્ય રીતે સ્થિર રહી શક્યું નહોતું અને અંતે પૃથ્વીના વાતાવરણમાં પ્રવેશતા જ નષ્ટ થઈ ગયું હતું.આ સતત ત્રીજી વખત બન્યું હતું જ્યારે સ્ટારશિપ ઉડાન દરમિયાન સંપૂર્ણ સફળતા મેળવી શકી નહોતી.જોકે સુપર હેવી બૂસ્ટરે અમેરિકાની ખાડીમાં નિયંત્રિત હાર્ડ લેન્ડિંગ કરીને મહત્વપૂર્ણ ડેટા ઉપલબ્ધ કરાવ્યો હતો.

10મો ટેસ્ટ: તમામ મુખ્ય લક્ષ્યો સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ

27 ઓગસ્ટ 2025ના રોજ યોજાયેલી 10મી ટેસ્ટ ફ્લાઇટને તે સમયની સૌથી સફળ ટેસ્ટમાંની એક માનવામાં આવી હતી.આ મિશનમાં (Rocket) સ્ટારશિપે અવકાશમાં ડમી સ્ટારલિંક સિમ્યુલેટર સેટેલાઇટ્સ છોડ્યા હતા.સાથે જ અવકાશમાં પહોંચ્યા બાદ જરૂરી સમયે એન્જિન ફરીથી શરૂ કરવાની પ્રક્રિયાનું પણ સફળ પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું.આ મિશન દરમિયાન રોકેટના તમામ મુખ્ય લક્ષ્યો સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થયા હતા.

સ્ટારલિંક સિમ્યુલેટર સેટેલાઇટ્સ શું હતા?

10મા ટેસ્ટમાં જે સેટેલાઇટ્સ છોડવામાં આવ્યા હતા તે વાસ્તવિક સ્ટારલિંક સેટેલાઇટ્સ નહોતા.આ સેટેલાઇટ્સ માત્ર પરીક્ષણ માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યા હતા.તેમના માધ્યમથી (Rocket) સ્ટારશિપ ભવિષ્યમાં હજારો સેટેલાઇટ્સ સુરક્ષિત રીતે અવકાશમાં પહોંચાડી શકે છે કે નહીં તેની ચકાસણી કરવામાં આવી હતી.

29 જૂન 2025: સ્ટેટિક ફાયર ટેસ્ટ દરમિયાન મોટો વિસ્ફોટ

10મા ટેસ્ટ પહેલાં (Rocket) સ્ટારશિપ માટે 29 જૂન 2025નો દિવસ મોટો આંચકો લઈને આવ્યો હતો.આ દિવસે સ્ટેટિક ફાયર ટેસ્ટ દરમિયાન (Rocket) સ્ટારશિપમાં અચાનક વિસ્ફોટ થયો હતો.સ્ટેટિક ફાયર ટેસ્ટમાં રોકેટને લોન્ચ કરવામાં આવતું નથી.રોકેટને લોન્ચ પેડ પર જ રાખીને તેના એન્જિન શરૂ કરવામાં આવે છે જેથી લોન્ચ પહેલાં તમામ સિસ્ટમ યોગ્ય રીતે કાર્ય કરી રહી છે કે નહીં તેની ખાતરી થઈ શકે.પરંતુ પરીક્ષણ દરમિયાન ઉપરના ભાગમાં અચાનક આગ લાગી અને થોડી જ ક્ષણોમાં સમગ્ર સ્ટારશિપ આગના ગોળામાં ફેરવાઈ ગઈ હતી.આ ઘટના બાદ સ્પેસએક્સે વિગતવાર તપાસ શરૂ કરી હતી અને અનેક ટેક્નિકલ સુધારાઓ કર્યા હતા.

11મો ટેસ્ટ: પ્રથમ વખત ડમી સેટેલાઇટ્સનું સફળ પ્રક્ષેપણ

14 ઓક્ટોબર 2025ના રોજ યોજાયેલા 11મા ટેસ્ટ દરમિયાન (Rocket) સ્ટારશિપે પ્રથમ વખત અવકાશમાં આઠ ડમી સ્ટારલિંક સેટેલાઇટ્સ છોડ્યા હતા.આ ટેસ્ટ લગભગ 1 કલાક અને 6 મિનિટ સુધી ચાલ્યો હતો.સુપર હેવી બૂસ્ટરનું અમેરિકાની ખાડીમાં સફળ વોટર લેન્ડિંગ કરવામાં આવ્યું હતું જ્યારે સ્ટારશિપનું હિંદ મહાસાગરમાં નિયંત્રિત લેન્ડિંગ કરવામાં આવ્યું હતું.આ સમગ્ર મિશનનો મુખ્ય હેતુ ભવિષ્યમાં રોકેટને ફરી લોન્ચિંગ સ્થળે સુરક્ષિત રીતે પાછું લાવવાની પ્રક્રિયાને વધુ વિશ્વસનીય બનાવવાનો હતો.

ડમી સેટેલાઇટ્સ કેમ મોકલવામાં આવ્યા?

11મા ટેસ્ટ દરમિયાન મોકલવામાં આવેલા સેટેલાઇટ્સ કાર્યરત સ્ટારલિંક સેટેલાઇટ્સ નહોતા.આ માત્ર પરીક્ષણ માટે બનાવવામાં આવેલા ડમી સેટેલાઇટ્સ હતા.તેનો હેતુ (Rocket) સ્ટારશિપ ભવિષ્યમાં એકસાથે કેટલી સુરક્ષિત રીતે સેટેલાઇટ્સ અવકાશમાં મોકલી શકે તેની ચકાસણી કરવાનો હતો.આ ટેસ્ટે સાબિત કર્યું કે સ્ટારશિપ હવે માત્ર અવકાશયાન જ નહીં પરંતુ ભારે પ્રમાણમાં સેટેલાઇટ લોન્ચ કરવા માટે પણ સક્ષમ બની રહી છે.

12મો ટેસ્ટ: એન્જિનમાં ખામી છતાં મિશન સંપૂર્ણ નિષ્ફળ રહ્યું નહીં

13મા ટેસ્ટ પહેલાં યોજાયેલી 12મી ટેસ્ટ ફ્લાઇટ અનેક પડકારો વચ્ચે પૂર્ણ થઈ હતી. આ મિશનની ખાસ વાત એ હતી કે તેમાં (Rocket) સ્ટારશિપના નવા અને વધુ મોટા V3 વર્ઝનનો પ્રથમ વખત ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.ટેક્સાસના સ્ટારબેઝ પરથી લોન્ચિંગ સફળ રહ્યું હતું, પરંતુ ઉડાન દરમિયાન (Rocket) સ્ટારશિપના એન્જિનમાં ટેક્નિકલ ખામી સામે આવી હતી. પરિણામે સ્પેસક્રાફ્ટને નિયંત્રિત રાખવામાં મુશ્કેલી પડી હતી અને મિશન જોખમમાં મુકાઈ ગયું હતું.છતાં પણ (Rocket)સ્ટારશિપને સંપૂર્ણપણે ગુમાવવાને બદલે નિયંત્રિત રીતે હિંદ મહાસાગર તરફ દોરી જવામાં આવી અને લગભગ એક કલાક પછી તેનું સુરક્ષિત વોટર લેન્ડિંગ કરવામાં સફળતા મળી હતી.જોકે તમામ ઉદ્દેશ્યો પૂર્ણ થયા નહોતા, પરંતુ સ્ટારશિપને સુરક્ષિત રીતે ઉતારવામાં મળેલી સફળતાએ સ્પેસએક્સ માટે મહત્વપૂર્ણ અનુભવ પૂરું પાડ્યો હતો.

V3 (Rocket) સ્ટારશિપમાં શું નવા ફેરફારો કરવામાં આવ્યા હતા?

12મા ટેસ્ટ દરમિયાન ઉપયોગમાં લેવાયેલા V3 વર્ઝનમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ ટેક્નિકલ સુધારાઓ કરવામાં આવ્યા હતા.આ નવા વર્ઝનમાં વધુ મજબૂત માળખું, વધુ કાર્યક્ષમ એન્જિન સિસ્ટમ, સુધારેલી હીટ શીલ્ડ અને વધુ સેટેલાઇટ લઈ જવાની ક્ષમતા સામેલ કરવામાં આવી હતી.આ ટેસ્ટ દરમિયાન મળેલા ડેટાના આધારે જ 13મા ટેસ્ટમાં વધુ સુધારા કરવામાં આવ્યા હતા.

નિષ્કર્ષ

સ્ટારશિપના પ્રથમ ટેસ્ટમાં થયેલી નિષ્ફળતા પછી સ્પેસએક્સે દરેક પરીક્ષણમાંથી મળેલા અનુભવને સુધારાની તક તરીકે ઉપયોગ કર્યો છે. પરિણામે આજે સ્ટારશિપ માત્ર દુનિયાનું સૌથી શક્તિશાળી રોકેટ જ નહીં, પરંતુ ભવિષ્યમાં ચંદ્ર, મંગળ અને ઊંડા અવકાશ સુધી માનવ અને ભારે પેલોડ પહોંચાડવા માટેની સૌથી મહત્વાકાંક્ષી અવકાશ પરિવહન વ્યવસ્થામાં સ્થાન મેળવી રહ્યું છે. 13મી ટેસ્ટ ફ્લાઇટે સાબિત કર્યું છે કે સતત સંશોધન અને તકનિકી સુધારાઓ દ્વારા અવકાશ ક્ષેત્રમાં અશક્ય લાગતા લક્ષ્યો પણ હાંસલ કરી શકાય છે.

નોંધ : આ વેબસાઈટ પર આપેલી તમામ ન્યૂઝ અને વાતો રીપોર્ટર દ્વારા રિપોર્ટ કરેલા છે. અથવા તો કોઈક સોર્સ ઉપરથી માહિતી લેવામાં આવેલા છે. ન્યૂઝ તથા અન્ય વાતોની જવાબદારી જે તે લેખક તથા સોર્સની રહેશે. “divyangnewschannel.com” વેબસાઈટ કે પેજ ની કોઈપણ પ્રકારની જવાબદારી રહેશે નહી