માસિક ધર્મ (Periods) શું છે? મહિલાઓ માટે સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા: કારણ, લક્ષણો, કાળજી અને સામાન્ય પ્રશ્નોના જવાબ

માસિક ધર્મ (Periods) શું છે?

માસિક ધર્મ (Periods) , જેને સામાન્ય ભાષામાં પીરિયડ્સ, મહાવારી અથવા માસિક ચક્ર પણ કહેવામાં આવે છે, તે મહિલાઓના પ્રજનન સ્વાસ્થ્યનો એક સ્વાભાવિક ભાગ છે. સામાન્ય રીતે કિશોરાવસ્થાની શરૂઆત પછી દર મહિને એક વખત ગર્ભાશયમાંથી લોહી અને તેની અંદરની પડ (Uterine Lining) યોનિમાર્ગ દ્વારા બહાર નીકળે છે. આ પ્રક્રિયાને માસિક ધર્મ કહેવામાં આવે છે.

માસિક ધર્મ (Periods) કોઈ બીમારી નથી, પરંતુ મહિલાના શરીરમાં થતા હોર્મોનલ ફેરફારોનું પરિણામ છે. આ પ્રક્રિયા દર્શાવે છે કે પ્રજનન તંત્ર સામાન્ય રીતે કાર્ય કરી રહ્યું છે.

માસિક ધર્મ કેમ આવે છે?

દર મહિને મહિલાના શરીરમાં ગર્ભધારણ માટે તૈયારી થાય છે. ગર્ભાશયની અંદરની પડ જાડી બને છે જેથી ગર્ભ રહે તો તેને પોષણ મળી શકે. જો ગર્ભધારણ ન થાય તો આ વધારાની પડની જરૂર રહેતી નથી. તેથી શરીર તેને લોહી સાથે બહાર કાઢે છે. આ જ પ્રક્રિયાને માસિક ધર્મ કહેવામાં આવે છે.

માસિક ધર્મ કઈ ઉંમરે શરૂ થાય છે?

સામાન્ય રીતે છોકરીઓમાં માસિક ધર્મ (Periods) 9થી 15 વર્ષની ઉંમર વચ્ચે શરૂ થઈ શકે છે. મોટાભાગે 11થી 13 વર્ષની ઉંમરે પ્રથમ માસિક આવે છે.

માસિક ધર્મ શરૂ થવાનો સમય નીચેના પરિબળો પર આધાર રાખી શકે છે:

• આનુવંશિકતા
• શરીરનું વજન
• પોષણ
• હોર્મોનલ વિકાસ
• આરોગ્યની સ્થિતિ

માસિક (Periods)ચક્ર કેટલા દિવસનું હોય છે?

સામાન્ય રીતે માસિક ચક્ર (Periods) 21થી 35 દિવસ વચ્ચે હોઈ શકે છે. ઘણા લોકોમાં તે લગભગ 28 દિવસનું હોય છે, પરંતુ દરેક મહિલામાં તે અલગ હોઈ શકે છે.માસિક દરમિયાન લોહી આવવાનો સમય સામાન્ય રીતે 3થી 7 દિવસનો હોય છે.

માસિક ધર્મ દરમિયાન શરીરમાં શું થાય છે?

માસિક (Periods) શરૂ થાય તે પહેલાં અને દરમિયાન શરીરમાં વિવિધ હોર્મોનમાં ફેરફાર થાય છે.

તેના કારણે નીચેના લક્ષણો જોવા મળી શકે:

• પેટના નીચેના ભાગમાં દુખાવો
• કમરમાં દુખાવો
• થાક લાગવો
• સ્તનોમાં ભારેપણું
• મૂડમાં ફેરફાર
• ચીડિયાપણું
• માથાનો દુખાવો
• પેટ ફૂલવું

આ લક્ષણો ઘણી મહિલાઓમાં સામાન્ય હોય છે અને માસિક (Periods) પૂર્ણ થયા પછી ધીમે ધીમે ઓછા થઈ જાય છે.

માસિક ધર્મ (Periods) દરમિયાન કેટલી માત્રામાં લોહી આવવું સામાન્ય છે?

સામાન્ય રીતે સમગ્ર માસિક દરમિયાન લગભગ 30થી 80 મિલીલીટર જેટલું લોહી નીકળે છે. પ્રથમ બે દિવસ લોહીનું પ્રમાણ વધુ હોઈ શકે છે અને ત્યારબાદ ધીમે ધીમે ઓછું થાય છે.જો દર કલાકે પેડ સંપૂર્ણ ભીનું થઈ જાય અથવા ખૂબ મોટા ગાંઠવાળું લોહી સતત આવતું હોય તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.

માસિક ધર્મ દરમિયાન કઈ કાળજી રાખવી?

1. સ્વચ્છતા જાળવો

માસિક દરમિયાન સ્વચ્છતા સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે.

• સેનિટરી પેડ, ટેમ્પોન અથવા મેનસ્ટ્રુઅલ કપનો યોગ્ય ઉપયોગ કરો.
• પેડને દર 4થી 6 કલાકે અથવા જરૂર મુજબ બદલો.
• હાથ સારી રીતે ધોઈને જ પેડ બદલો.
• જનનાંગનો ભાગ સ્વચ્છ અને સૂકો રાખો.

યોગ્ય સ્વચ્છતા ન રાખવાથી ચેપનું જોખમ વધી શકે છે.

2.પૂરતું પાણી પીવો

માસિક દરમિયાન શરીરને પૂરતા પ્રવાહીની જરૂર પડે છે.

પૂરતું પાણી પીવાથી:

• શરીર હાઇડ્રેટ રહે છે.
• પેટ ફૂલવાની સમસ્યા ઓછી થઈ શકે છે.
• થાક ઓછો લાગે છે.

3.સંતુલિત આહાર લો3.સંતુલિત આહાર લો

માસિક (Periods) દરમિયાન શરીરમાંથી લોહી નીકળતું હોવાથી આયર્ન અને અન્ય પોષક તત્ત્વોની જરૂર રહે છે.

આહારમાં સામેલ કરો:

પાલક, મેથી, દાળ, ચણા, રાજમા, ગોળ, ખજૂર, દૂધ, દહીં, ફળ, સૂકા મેવા

4. હળવી કસરત કરો

ઘણી મહિલાઓ માને છે કે માસિક (Periods) દરમિયાન સંપૂર્ણ આરામ જ કરવો જોઈએ. પરંતુ જો શરીર સાથ આપે તો હળવું ચાલવું, સ્ટ્રેચિંગ અથવા યોગ કરવાથી પેટના દુખાવામાં રાહત મળી શકે છે.

5. પૂરતી ઊંઘ લો

માસિક દરમિયાન શરીરને વધુ આરામની જરૂર પડી શકે છે. દરરોજ 7થી 9 કલાક ઊંઘ લેવાનો પ્રયાસ કરો.

આ પણ વાંચો : માસિક ધર્મ (Periods) માર્ગદર્શિકા – ( ભાગ 2) : માસિક અનિયમિત કેમ થાય છે? વધુ દુખાવો, PCOS, હોર્મોનલ ફેરફાર અને ક્યારે ડૉક્ટરને મળવું?

માસિક (Periods) દરમિયાન શું ખાવું?

• લીલા શાકભાજી
• આયર્નયુક્ત ખોરાક
• તાજાં ફળ
• દહીં
• છાશ
• દાળ
• સૂકા મેવા
• પૂરતું પાણી

શું ટાળવું?

• વધુ તેલવાળો ખોરાક
• વધુ મીઠું
• વધુ ખાંડ
• વધુ કોલ્ડ ડ્રિંક્સ
• વધુ કેફીનવાળી ચા અથવા કોફીનું અતિશય સેવન

નિષ્કર્ષ

માસિક ધર્મ (Periods) મહિલાના શરીરની સંપૂર્ણ સ્વાભાવિક અને મહત્વપૂર્ણ પ્રક્રિયા છે. તેના વિશે યોગ્ય માહિતી હોવી ખૂબ જરૂરી છે. યોગ્ય સ્વચ્છતા, સંતુલિત આહાર, પૂરતું પાણી, હળવી કસરત અને આરામ દ્વારા માસિક દરમિયાન થતી ઘણી તકલીફો ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે. માસિક વિશે શરમ કે ગેરસમજ રાખવાને બદલે તેની વૈજ્ઞાનિક સમજ વધારવી અને જરૂર પડે ત્યારે નિષ્ણાત ડૉક્ટરની સલાહ લેવી એ જ શ્રેષ્ઠ માર્ગ છે.

નોંધ:
આ લેખમાં આપવામાં આવેલી માહિતી માત્ર સામાન્ય આરોગ્ય જાગૃતિ અને જાણકારીના હેતુથી આપવામાં આવી છે. તે કોઈપણ પ્રકારના તબીબી નિદાન, સારવાર અથવા ડૉક્ટરની સલાહનો વિકલ્પ નથી. કોઈપણ આરોગ્ય સંબંધિત સમસ્યા, દવા શરૂ કરવા, બંધ કરવા અથવા સારવાર અંગેનો નિર્ણય હંમેશા લાયક ડૉક્ટર અથવા સ્ત્રીરોગ નિષ્ણાત (ગાયનેકોલોજિસ્ટ)ની સલાહ મુજબ જ લેવો. ડૉક્ટરની સલાહ વિના કોઈપણ સારવાર અથવા દવાનું સેવન કરવું યોગ્ય નથી.

નોંધ : આ વેબસાઈટ પર આપેલી તમામ ન્યૂઝ અને વાતો રીપોર્ટર દ્વારા રિપોર્ટ કરેલા છે. અથવા તો કોઈક સોર્સ ઉપરથી માહિતી લેવામાં આવેલા છે. ન્યૂઝ તથા અન્ય વાતોની જવાબદારી જે તે લેખક તથા સોર્સની રહેશે. “divyangnewschannel.com” વેબસાઈટ કે પેજ ની કોઈપણ પ્રકારની જવાબદારી રહેશે નહી