Modi and Xi Jinping: ક્યારેક દૂર, ક્યારેક નજીક… 10 વર્ષમાં મોદી-જિનપિંગની 20 બેઠકોની વાર્તા!

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી (Modi) અને રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ વચ્ચે આજે પાંચ વર્ષ બાદ દ્વિપક્ષીય બેઠક યોજાવા જઈ રહી છે. આ બેઠક સાંજે 4.30 કલાકે શરૂ થશે. બંનેની મુલાકાત એવા સમયે થવા જઈ રહી છે જ્યારે લદ્દાખમાં LAC પર ભારત અને ચીન વચ્ચે છેલ્લા ચાર વર્ષથી ચાલી રહેલા વિવાદનો ઉકેલ આવી ગયો છે. ગયા વર્ષે, જ્યારે દક્ષિણ આફ્રિકામાં બ્રિક્સ દેશોની સંમેલન યોજાઈ હતી, ત્યારે પીએમ મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે એકબીજા સાથે હાથ મિલાવ્યા હતા, પરંતુ તેમની વચ્ચે કોઈ દ્વિપક્ષીય વાતચીત થઈ ન હતી.

રશિયાના કઝાન શહેરમાં બ્રિક્સ સમિટનો આજે બીજો દિવસ છે. અહીં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી (Modi) આજે સાંજે ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સાથે દ્વિપક્ષીય બેઠક કરશે. બંને દેશના નેતાઓની ઔપચારિક બેઠક પાંચ વર્ષ બાદ થવા જઈ રહી છે. આ બેઠક ત્યારે થવા જઈ રહી છે જ્યારે બંને દેશોના વિદેશ મંત્રાલયોએ ગલવાન મુદ્દે સર્વસંમતિ સધાઈ હોવાની પુષ્ટિ કરી છે. વર્ષ 2020 માં, પૂર્વી લદ્દાખ વિસ્તારમાં ચીની સૈનિકોની ઘૂસણખોરી પછી, વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા (LAC) પર પેટ્રોલિંગને લઈને સંઘર્ષ થયો હતો.

પીએમ (Modi) મોદી અત્યાર સુધીમાં 9 વખત ચીનની મુલાકાતે ગયા છે. મોદી ગુજરાતના સીએમ તરીકે 4 વખત અને વડાપ્રધાન તરીકે 5 વખત ચીન ગયા છે. છેલ્લા 10 વર્ષમાં પીએમ મોદી અને શી જિનપિંગ 20 વખત મળ્યા છે. વન-ટુ-વન બેઠકો ઉપરાંત, તેમાં અન્ય દેશોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય પરિષદોમાં બંને નેતાઓ વચ્ચેની અનૌપચારિક બેઠકોનો પણ સમાવેશ થાય છે. આજે 21મી વખત બેઠકનું સ્થળ અને સમય નક્કી કરવામાં આવ્યો છે.

છેલ્લા ચાર વર્ષથી ભારત અને ચીનના સંબંધોમાં તણાવ છે

લગભગ ચાર વર્ષ સુધી બંને દેશોના સંબંધોમાં તણાવ હતો. પીએમ મોદી (Modi) અને શી જિનપિંગ વચ્ચે વાતચીતથી લઈને અભિનંદન સંદેશાઓ સુધી પણ અંતર જાળવવામાં આવ્યું હતું. હવે ફરી એકવાર બંને દેશો સંબંધોમાં બરફ ઓગળવાના પ્રયાસમાં આગળ વધી રહ્યા છે. ચાલો જાણીએ શી જિનપિંગ અને પીએમ મોદી (Modi) વચ્ચે મુલાકાત ક્યારે થઈ? બંને નેતાઓ પહેલીવાર ક્યારે અને ક્યાં મળ્યા…

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી (74 વર્ષ) 2014 થી ભારતના વડા પ્રધાન છે. જ્યારે શી જિનપિંગ (71 વર્ષ) 2013 થી ચીનના રાષ્ટ્રપતિ છે. એટલે કે બંને નેતાઓ લાંબા સમયથી પોતપોતાના દેશોનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા છે. ચાર વર્ષ પહેલા પૂર્વી લદ્દાખમાં LAC પર વિવાદ શરૂ થયા બાદ મોદી અને જિનપિંગ વચ્ચે આ ત્રીજી બેઠક હશે.

છેલ્લી વખત બંને નેતાઓના હાથ ક્યાં મળ્યા?

ગયા વર્ષે 2023 માં, જ્યારે દક્ષિણ આફ્રિકામાં બ્રિક્સ દેશોની સંમેલન યોજાઈ હતી, ત્યારે પીએમ મોદી (Modi) અને રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે એકબીજા સાથે હાથ મિલાવ્યા હતા, પરંતુ તેમની વચ્ચે કોઈ દ્વિપક્ષીય બેઠક થઈ ન હતી. અગાઉ, જ્યારે વર્ષ 2022માં ઇન્ડોનેશિયાના બાલીમાં ‘G-20’ બેઠક યોજાઈ હતી, ત્યારે PM મોદી (Modi) અને રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ વચ્ચે કોઈ ઔપચારિક દ્વિપક્ષીય વાતચીત થઈ ન હતી, પરંતુ 8 મહિના પછી બંને દેશોએ આ અંગે વાત કરી હતી. એવું માનવામાં આવે છે કે બાલીમાં બંને નેતાઓ વચ્ચે કેટલાક મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ હતી, જેમાં સરહદ વિવાદનો મુદ્દો મહત્વપૂર્ણ હતો. શક્ય છે કે આ વખતે પણ બ્રિક્સ સમિટ દરમિયાન બંને નેતાઓ વચ્ચે આ મુદ્દા પર ચર્ચા થઈ શકે છે. કારણ કે હવે આ મુદ્દો ઉકેલાઈ ગયો છે.

મોદી (Modi) અને પુતિન પહેલીવાર 2014માં બ્રાઝિલમાં મળ્યા હતા

LAC પર વિવાદ શરૂ થયો તે પહેલા એટલે કે વર્ષ 2020 સુધી મોદી (Modi) અને જિનપિંગ કુલ 18 વખત મળ્યા હતા. આ બેઠકો કુલ 6 વર્ષના સમયગાળામાં થઈ હતી. જુલાઈ 2014માં બ્રાઝિલમાં આયોજિત બ્રિક્સ સમિટમાં બંને પહેલીવાર મળ્યા હતા. યોગાનુયોગ, આ બેઠક પણ એવા સમયે થઈ હતી જ્યારે એપ્રિલ 2013માં પૂર્વી લદ્દાખના ડેપસાંગ તરાઈમાં ચીન અને ભારતીય સેનાઓ વચ્ચે અથડામણ થઈ હતી, જે ત્રણ અઠવાડિયા સુધી ચાલી હતી. ભારતે આરોપ લગાવ્યો હતો કે ચીની સૈનિકોએ ભારતના આ હિસ્સા પર દાવો કરવા માટે તંબુ લગાવ્યા છે.

પીએમ મોદીએ અમદાવાદમાં જિનપિંગનું સ્વાગત કર્યું

જો કે, ચીને તેની આદતો છોડી ન હતી અને સપ્ટેમ્બર 2014માં તેના સૈનિકોએ ફરીથી ‘LAC’ના ચુમાર સેક્ટરમાં ઘૂસણખોરી કરી હતી. આ મહિને (સપ્ટેમ્બર 2014) શી જિનપિંગ ભારતની મુલાકાતે આવ્યા હતા. દેશના વડા પ્રધાને દિલ્હીની બહાર કોઈ રાજ્યના વડાને બીજા રાજ્યમાં આવકારવાની આ પહેલી ઘટના હતી. શી જિનપિંગનું અમદાવાદમાં યાદગાર ભવ્ય સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું અને બંને નેતાઓએ સાબરમતી નદીના કિનારે સાથે ઘણો સમય વિતાવ્યો હતો. બંને નેતાઓ ઝુલા પર સાથે બેઠા હતા.

નવેમ્બર 2014 માં, બ્રિક્સ દેશોના નેતાઓ ઓસ્ટ્રેલિયાના બ્રિસ્બેનમાં G-20 સમિટ દરમિયાન મળ્યા હતા. આ દરમિયાન પીએમ મોદી (Modi) એ ચીનના રાષ્ટ્રપતિ જિનપિંગ સાથે પણ મુલાકાત કરી હતી.

પીએમ બન્યા બાદ મોદી 2015માં પહેલીવાર ચીન ગયા હતા

મે 2015માં પીએમ મોદી (Modi) તેમની પ્રથમ ચીનની મુલાકાતે ગયા હતા. શી જિનપિંગ દ્વારા તેમના શહેર ઝિયાનમાં સ્વાગત કરવામાં આવનાર તેઓ પ્રથમ વિશ્વ નેતા હતા. બંને નેતાઓની એક તસવીર સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ છે જેમાં તેઓ એકબીજાનો હાથ પકડીને ચાલી રહ્યાં છે. બંને દેશો વચ્ચે વેપાર સંબંધિત 26 સમજૂતીઓ કરવામાં આવી હતી.

જ્યારે ચીને ભારતના પ્રસ્તાવ સામે વીટો મૂક્યો હતો

જુલાઈ 2015માં રશિયાના ઉફામાં બ્રિક્સ સમિટ દરમિયાન બંને નેતાઓ વચ્ચે અલગથી વાતચીત પણ થઈ હતી, જેમાં તેઓએ સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ભારત દ્વારા લાવવામાં આવેલા ઠરાવ પર ચર્ચા કરી હતી, જેમાં મુંબઈ હુમલાના માસ્ટરમાઈન્ડ અને લશ્કરના કમાન્ડર- ઈ-તૈયબાની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. ચીને પોતાના વીટોનો ઉપયોગ કરીને આ પ્રસ્તાવ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. એટલે કે ચીને તેના સાચા ચહેરા સાથે દગો કર્યો.

ભારતે આર્થિક કોરિડોર સામે વાંધો વ્યક્ત કર્યો છે

જૂન 2016માં બંને નેતાઓ ઉઝબેકિસ્તાનના તાશ્કંદમાં ફરી મળ્યા હતા. આ બેઠક ‘શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશન’ની બાજુમાં પણ યોજાઈ હતી. બેઠકમાં પીએમ મોદી (Modi) એ શી જિનપિંગને કહ્યું હતું કે ‘ન્યુક્લિયર સપ્લાયર્સ ગ્રુપ’માં ભારતના સભ્યપદ પર ગંભીરતાથી વિચાર કરો, કારણ કે ચીન હંમેશા તેનો વિરોધ કરતું આવ્યું છે. તે પછી સપ્ટેમ્બર 2016માં ચીનના હાંગઝોઉ શહેરમાં જી-20 સમિટ યોજાઈ હતી. આ કોન્ફરન્સની બાજુમાં, મોદી (Modi) અને જિનપિંગ વચ્ચે મુલાકાત થઈ હતી, જેમાં ભારતે ‘ચીન-પાકિસ્તાન ઈકોનોમિક કોરિડોર’ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. ભારતે પીઓકેથી ચાલતા આતંકવાદનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો અને વ્યૂહાત્મક હિતો પ્રત્યે સંવેદનશીલ બનવાની જરૂરિયાત દર્શાવી. એક મહિના પછી, ઓક્ટોબર 2016 માં, ગોવામાં BRICS સમિટ યોજાઈ. તેમાં ભાગ લેવા માટે ચીનના રાષ્ટ્રપતિ ભારત આવ્યા હતા. બંને નેતાઓ વચ્ચે વેપાર અને સંરક્ષણ મુદ્દે વાતચીત થઈ હતી.

મોદી અને જિનપિંગ પણ અસ્તાનામાં મળ્યા હતા

જૂન 2017માં પીએમ મોદી કઝાકિસ્તાનની રાજધાની અસ્તાનામાં શી જિનપિંગને મળ્યા હતા. તે સમયે ભારતને ‘શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશન’નું સભ્ય બનાવવામાં આવ્યું હતું. એક મહિના પછી, જુલાઈ 2017 માં, જર્મનીના હેમ્બર્ગમાં જી-20 સમિટ દરમિયાન, બંને નેતાઓ ફરીથી મળ્યા અને તેમની વચ્ચે ઘણા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ. તે જ વર્ષે સપ્ટેમ્બરમાં પીએમ મોદી અને શી જિનપિંગ ચીનના ઝિયામેનમાં બ્રિક્સ સમિટમાં મળ્યા હતા.

એપ્રિલ 2018માં પીએમ મોદી અને શી જિનપિંગ ચીનના વુહાનમાં સમિટ દરમિયાન મળ્યા હતા. આ દરમિયાન વૈશ્વિક મહત્વના મુદ્દાઓ પર વિગતવાર ચર્ચા થઈ હતી. જિનપિંગ પીએમ મોદીને હુબેઈના મ્યુઝિયમમાં લઈ ગયા જ્યાં ચીનના કલાકારોએ મોદીને આવકારવા સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમ રજૂ કર્યો.

આ પણ વાંચો: કિશોર કુમારની ભૂમિકામાં આમિર ખાન (Aamir Khan) કરશે બાયોપિકમાં કામ? ‘બરફી’ બનાવનાર અનુરાગ બસુ નિર્દેશન કરશે

9 જૂન 2018ના રોજ પીએમ મોદી શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશનની સમિટમાં ભાગ લેવા ગયા હતા. આ દરમિયાન તેમની અને રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ વચ્ચે દ્વિપક્ષીય વાતચીત થઈ. બંને દેશોની બેઠકમાં બ્રહ્મપુત્રા નદીના પાણી અને ચોખાની નિકાસ સંબંધિત માહિતી સંબંધિત સમજૂતીઓ પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. આ સિવાય નવેમ્બર 2018માં આર્જેન્ટિનાના બ્યુનોસ આયર્સમાં, મે 2019માં બિશ્કેક, કિર્ગિસ્તાનમાં, ઓક્ટોબર 2019માં મહાબલીપુરમમાં G20 સમિટ યોજાઈ હતી. બંગાળની ખાડીના ઉપરના બીચ પર જિનપિંગ વચ્ચે 6 કલાકની બેઠક થઈ હતી. આ દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચે ઘણા કરારો પર ચર્ચા થઈ હતી. નવેમ્બર 2019માં વડાપ્રધાન મોદી 11મી બ્રિક્સ સમિટમાં ભાગ લેવા બ્રાઝિલ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ શી જિનપિંગને મળ્યા.

પીએમ મોદી કેટલી વખત ચીન ગયા છે?

75 વર્ષમાં નરેન્દ્ર મોદી દેશના એકમાત્ર એવા વડાપ્રધાન છે જે પાંચ વખત ચીન ગયા છે. 2014માં વડાપ્રધાન બન્યા બાદ મોદી અને શી જિનપિંગ 18 વખત એકબીજાને મળ્યા છે. ગુજરાતના સીએમ તરીકે મોદી ચાર વખત ચીન ગયા હતા. મોદીને નવેમ્બર 2011માં ચીનની મુલાકાત લેવા માટે સીપીસીના મહેમાન તરીકે આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું હતું. આ દરમિયાન તેમને ‘અભૂતપૂર્વ મહત્વ અને સર્વોચ્ચ સ્તરનો પ્રોટોકોલ’ આપવામાં આવ્યો હતો.

નોંધ : આ વેબસાઈટ પર આપેલી તમામ ન્યૂઝ અને વાતો રીપોર્ટર દ્વારા રિપોર્ટ કરેલા છે. અથવા તો કોઈક સોર્સ ઉપરથી માહિતી લેવામાં આવેલા છે. ન્યૂઝ તથા અન્ય વાતોની જવાબદારી જે તે લેખક તથા સોર્સની રહેશે. “divyangnewschannel.com” વેબસાઈટ કે પેજ ની કોઈપણ પ્રકારની જવાબદારી રહેશે નહી